Pantay-pantay ba ang mga nagdadalantao pagdating sa karapatang pantao, o para lamang ito sa mga malalaya?

May mga ilang katanungan na naiisip tungkol sa karapatan ng mga nagdadalantao na mabuhay at palakihin ang kanilang anak kapag sila ay nakulong dahil sa isang krimen:

• Ano ang pakiramdam nila kapag nagdalantao sila at nanganak sa loob ng bilangguan?
• Dapat ba silang mabigyan ng karapatang mauna kung may mga kababaihan sa labas ng bilangguan na hindi nagkakamit ng atensyong medikal?
• Dapat bang mas manaig ang pagka-ina sa kahit na anong kalagayang legal upang masiguro ang kanyang karapatang pantao?

USA: Hindi na Pinoposasan ang mga Babaeng Nanganganak

Naiisip mo ba ang isang babae na nanganganak habang nakaposas ang kanyang mga kamay at paa sa kama? Sinasabi sa atin ni Malika Saada Saar, tagapagtatag at tagapamahala ng Rebecca Project for Human Rights na ang ganitong eksena ay nangyayari pa rin sa Estados Unidos ng Amerika, kung saan ang pagposas sa mga nagdadalantao na nakabilanggo ay tila karaniwan na lamang sa ilang bilangguan, kahit na ito ay mapanganib sa kalusugan ng ina at anak. Ang sumusunod ay isang panayam na kasama sa kaparehong akda na nasulat sa RH Reality Check, isang online community tungkol sa sekswal at pampag-anak na kalusugan at karapatan na namamahagi ng kaalaman at pagsusuri para dito:

Ano ang nangyayari sa anak ng bilanggo pagkapanganak?

Iba-iba ang pamamalakad ng iba’t-ibang bansa tungkol sa mga bata sa bilangguan. Sa Argentina halimbawa, ayon sa Ajintem, isang sentro ng kaalaman para sa kabatiran ng mga dayuhan, isang batas ang naipasa noong nakaraang taon ang nagsasaad na ang mga nagdadalantao, mga kababaihang may anak na wala pang limang taong gulang o mga may kapansanan ay mabibiyayaan ng karapatan na masailalim na lamang sa house arrest. Hindi lamang ang ina ang makikinabang sa batas na ito, kung hindi maging ang bata na malalayo na sa posibilidad na mapalaki sa isang hindi ligtas na kapaligiran na tinanggalan ng kalayaan at walang sapat na pamamahala sa kalusugan at pagkain, o mapalayo sa ina na maaaring magdulot ng mas maraming suliranin. Gayunpaman, dapat itong maging mensahe sa mga hukom na sundin ang diwa ng batas at ipagkaloob lamang ang karapatan na ito sa mga babae na hindi naging bahagi ng mga marahas na krimen, upang masiguro sa taumbayan na hindi sa lahat ng oras ay maaaring magamit ang pagbubuntis upang makaligtas sa pagkakakulong.

Sa Canary Islands, ayon sa Prisiones y Penas blog na sumusulat tungkol sa mga usaping bilangguan, ang mga babae ay pinapayagan na maalagaan ang kanilang mga anak hanggang tatlong taong gulang sa loob ng kanilang mga selda kasama ang ilan pang bilanggo, na hindi pa rin nakabubuti. Sa gayon, ang mga nagdadalantao o mga babaeng may anak na tatlong gulang pababa ay pinapayuhan sa pagpasok nila sa bilangguan na hindi makabubuti para sa bata ang lumaki sa likod ng rehas, at bibigyan sila ng karapatang makapili kung saan nila gustong ipadala ang bata upang mapalaki. Ito rin ang kalagayan sa Peru at Russia. Sa Estados Unidos, dalawa lamang ang bilangguan na pumapayag sa ganitong kaparaanan, at ito ay sa New York at sa Nebraska, ayon sa tanyag na litratista na si Jane Evelyn Atwood sa kanyang tatlong bahagi na photo documentary para sa Amnesty International na tinaguriang Too Much Time, kung saan dinalaw niya ang karamihan sa mga bilanggo sa buong mundo at ikinuwento ang buhay ng mga ito.

Bakit nga ba hindi lahat ng bilangguan sa Estados Unidos ay pumapayag na makupkop ng mga ina ang kanilang mga anak? Ipinaliwanag ni Atwood na dahil sa posibilidad ng isang hostage situation kaya hindi ito pinapayagan. Sinagot ito ng Prison Photography Blog:

Dalawa lamang ang bilangguan sa Estados Unidos ang pumapayag na magkaroon ng bata sa likod ng rehas. Isang dahilan nito ay ang banta sa kaligtasan: ang pagkakaroon ng bata sa loob ng bilangguan ay maaaring maging hostage target. Ang pahayag na ito ay maaaring hindi totoo kung ang bilangguan sa ibang bansa ang pag-uusapan.

Ang Atwood documentary sa website ng Amnesty International ay may bahagi na nagpapakita ng proseso kung paano nanganganak habang nakaposas gaya ng Vanessa’s Baby, mga bilangguan at pagiging ina, na may kalakip na larawan ng mga babae habang binabasa ng litratista ang isang sanaysay tungkol sa kanyang mga karanasan habang dumadalaw sa mga bilanggo at kumukuha ng larawan.

Pagdadalantao bilang Kasangkapan?

Bakit nga ba sobrang pinagtatalunan ang karapatan ng mga nagdadalantao sa bilangguan? Sa Russia Today, isang broadcasting channel sa Russia, binanggit ang paksang ito noong pinag-uusapan ang pagkapanganak at pagpapalaki sa mga bata sa loob ng bilangguan sa Russia:

May mga nag-iisip na may mga inang nagpapabuntis para lamang mapagaan ang buhay nila sa loob ng bilangguan. May mga hospital leave, tapos may nakalaang oras para sa iyong anak – sinasabi nilang mas mabuti pa ito kaysa umupo sa selda.

At mga mga babae na nag-iisip na ang pagdadalantao ay ang tanging paraan upang makatakas sila sa hatol sa kanila, gaya ng nangyari noong nakaraang Hunyo, kung saan ang isang babaeng British ang nahatulan ng kamatayan at nakaligtas, dahil hindi pinahihintulutan ng pamahalaang Laos ang pagpataw ng hatol sa mga nagdadalantao. May mga nagsasabi, ayon sa Daily Express, isang pahayagang British, na sinadyang magpabuntis ng babae upang makatakas sa hatol na kamatayan.

Sa ibang salita: nasa babae ang kapasyahan

Si Geraldin Rodríguez ay isang Argentinean na nakabilanggo sa Ecuador dahil sa pagbebenta ng ipinagbabawal na gamot. Sinabi niya kay Marcos Brugiati, isang manunulat para sa maka-sining na pahayagan sa Internet na Plastica-Argentina, ang kanyang kwento tungkol sa pag-arte at pagpapalabas sa loob ng bilanggo at pagkakaroon ng anak. Pinayagan siyang kupkupin ang kanyang sanggol, ngunit napagpasyahan niyang dapat lumaki ng malaya ang anak niya:

“Decidí que salga para vivir, tenía miedo que sufra de grande los traumas que hoy tengo. Se lo llevó al año mi hermano quien se hice cargo con su esposa”.

Si Juvinete ay nasa isang bilangguan sa Espanya, at naging buntis noong siya ay nakulong dahil sa pagbebenta ng ipinagbabawal na gamot. Ikinuwento niya ang kanyang karanasan sa isang panrehiyon na pahayagan sa Espanya na NorteCastilla. Tatlong taon matapos niyang isilang ang kanyang anak, kinailangan niyang ipaubaya sa isang foster family. Nakikita ni Juvinete ang kanyang anak sa loob ng labinlimang araw, at tuwing dalawang buwan ay nabibigyan siya ng pagkakataong lumiban ng dalawang linggo para lamang makapiling ang kanyang anak. Gayunpaman, maaaring hindi na muli sila magkita ng kanyang anak, dahil maaaring mapadala si Juvinete sa kanyang sinilangang Brazil. May payo siya sa mga babaeng nagnanais na mabuntis habang nasa loob ng bilangguan:

-Intento convencerlas para que no se queden en estado dentro porque ver a un niño privado de libertad es muy duro, es irresponsable. Ellos no tienen que pagar nuestros errores.

Ang Woman and Prison ay isang website na para sa pagpapakita ng karanasan ng kababaihan sa loob ng bilangguan. Dito isinaad ni Kebby Warner ang kanyang pagdadalantao habang nasa isang kulungan sa Estados Unidos at kung paano siya pinakitunguhan sa kanyang pagbubuntis, panganganak at sa kalaunan, paglayo ng anak sa kanya. Narito ang isang bahagi kung saan isinulat niya ang kanyang karanasan noong manganak siya:

Habang nagsisilang, walang pwedeng pumasok sa loob ng delivery room. Hindi nga alam ng pamilya ko na nanganganak na ako. Nalaman lang nila noong lumabas na ako ng ospital. Sa loob ng tatlong araw may ilang beses na may bantay ako sa loob ng silid, pero kadalasan sinasabihan sila ng nurse na manatili na lamang sa labas ng silid at sumunod naman sila. Nakakarinig na ako ng mga nakakatakot na kwento tungkol sa mga babae na nakaposas sa kama. Nakapaswerte ko dahil hindi ko naman naranasan ang ganoon. Tao ang turing sa akin ng mga nurse dito, at hindi bilanggo.

Maaari mong mabasa ang ilan pa sa kanyang sanaysay tungkol sa kanyang pagiging magulang sa loob ng bilangguan at ang mga pagbabagong mararanasan ng mga bilanggong babae sa mga anak nila sa Women and Prison.

Ano sa tingin mo? Maraming mga nagdadalantao sa buong mundo ang hindi nakakatanggap ng kahit na anong atensyong medikal. Dapat bang magkaroon ng mga pagkilos para mapagaan ang buhay ng mga kababaihan sa loob ng bilangguan? May kaibahan ba ang mga ina na nasa loob ng bilangguan at nasa labas? Dapat bang magkaiba ang turing sa kanila?

Ang larawang ginamit ay mula sa “17 de noviembre” ni daquella manera.

Ang mga karapatang-pantao ba na para sa pagiging ina ay para lamang sa mga may asawa? Nagiging usap-usapan ngayon sa mga blogs ng mga Pilipino ang isang bagong batas para sa karapatan ng mga nagdadalantaong kababaihan na makapag-aral at makapaghanap-buhay.

Isang makabuluhang batas sa karapatan ng mga kababaihan ang naipasa matapos ang pitong taon nang pagtatalo. Ito ay binansagang Batas Republika 9710, na kilala rin sa tawag na Dakilang Kasulatan ng Kasunduan para sa Kababaihan. Nakasaad sa batas na ito na ang karapatan ng mga kababaihan ay karapatang pantao, na ang kanilang mga karapatan ay nararapat na igalang sa tahanan, sa trabaho at maging sa paaralan, at tinatalakay rin dito ang mga paksa tungkol sa planadong pag-aanak sa kalaunan, pagdadalantao, at ang mga karapatang kaakibat nito.

Isa sa mga pinakapinag-uusapang paksa sa Dakilang Kasulatan ng Kasunduan para sa Kababaihan ay ang karapatan ng mga dalagang ina na mapanatili ang kanilang mga hanapbuhay, at sa pagpapatuloy ng kanilang pag-aaral. Ito ang tinuran sa sumusunod na talata:

Ang pagpapaalis at hindi pagtanggap sa mga kababaihan dahil sa pagdadalantao sa labas ng kasal ay labag sa batas. Walang paaralan, maging elementarya o sekondarya, ang maaring tumanggi na magpapasok sa mga babaeng mag-aaral para lamang sa dahilan na nagdalantao sila sa labas ng kasal at habang sila ay nag-aaral.

Malinaw na isinasaad ng Dakilang Kasulatan ng Kasunduan na labag sa batas ang pagpapaalis sa mga nagdadalantao kahit hindi pa sila kasal, ngunit pilit na itinutulak ng Catholic Bishop’s Conference of the Philippines (CBCP) na maialis sa sakop ng batas na ito ang mga kababaihang nag-aaral o naghahanap-buhay sa mga paaralang Katoliko. Naniniwala sila na mayroon silang karapatan na mapaalis ang mga babaeng nagdadalantao ngunit hindi kasal, dahil naniniwala silang ito’y labag sa mga aral ng Simbahang Katoliko.

Upang mas maunawaan pa ang tungkol sa Dakilang Kasulatan ng Kasunduan, naririto ang isang video mula sa Pambansang Komisyon sa Papel ng Kababaihang Pilipino kung saan kanilang ipinaliwanag ang dahilan kung bakit mahalaga ang Dakilang Kasulatan ng Kasunduan at ang mga nilalaman nito:

Mga Tugon sa Simbahang Katoliko

Kinalaban ni Lindy Lois Gamolo, isang Pilipinong blogger, ang katayuan ng Simbahang Katoliko. Hindi lamang nila sinubukang ipagwalang-bahala ang Dakilang Kasulatan ng Kasunduan sa pamamagitan ng pagtititiwalag at pagtangging mabigyan ng sakramento ng komunyon ang mga mambabatas na umaayon sa nasabing batas; ngayong naipasa na ito ipinipilit nila na hindi nila susuportahan ang mga kakandidato na aayon sa nasabing batas dahil hindi nailagay sa batas na aalisin sa sakop nito ang mga paaralang Katoliko. Hiniling niya na huwag magpadala ang mga mambabatas sa mga pananakot na ito dahil:

Ipaalala natin sa kanila [sa mga mambabatas] na sila ay kinakailangang mamalaging nananagutan sa nakapangyayaring sambayanang Pilipino at hindi sa Simbahang Katoliko at sa mga obispo nito.

Gayunpaman, may mga bloggers na nauunawaan kung bakit ganito ang tayo ng Simbahan tungkol sa batas. Isang halimbawa nito ay ang nag-komento sa blog ng The Feed, kung saan isinulat ni olive:

Naniniwala ako na kapag nagdadalantao ka habang nag-aaral pa lamang sa isang paaralang Katoliko ay dapat kang paalisin. Hindi ito isang magandang halimbawa sa nakararami. Isipin mo, tinuturuan nila tayo na makipagtalik lamang kapag kasal na, pagkatapos isa sa mga tinuturuan nila ay may dalang sanggol sa kaniyang tiyan!?!?! Parang “etong sayo!”

Sa katunayan, hindi lahat ng paaralang Katoliko ay sang-ayon sa panukalang huwag silang magpasakop sa batas. Ayon kay Rachel C. Barawid, na sumusulat sa Manila Bulletin Publishing Corporation, may mga paaralan na naniniwalang ang pagtanggi ng edukasyon sa mga nagdadalantao na hindi kasal ang magdudulot lamang ng hindi maganda kaysa mabuti, at kanyang binanggit kung ano ang sinabi ng Dekano ng Ugnayang Pangmag-aaral ng isa sa mga paaralan na ito na nagpapaliwanag bakit hindi nila paaalisin ang mga mag-aaral:

“Kapag pinaalis mo ang estudyante dahil hindi siya kasal, dobleng kamalasan ito para sa kanila. Ngayong magiging mga ina na sila sa murang edad, ipinagkait mo na agad sa kanila ang pagkakataon nilang makakuha ng kaantasan sa kolehiyo at sa kalaunan, pagkakaroon ng hanapbuhay na panggagalingan ng kanilang ipapakain sa magiging anak nila. Ngayon hindi lang pagiging isang dalagang ina ang kanilang kakaharapin na pagsubok, kung hindi pati na rin ang kahirapan sa paghahanap ng magandang hanapbuhay at hindi na sila makakapagbigay pa ng kahit na ano para sa kanilang anak”, paliwanag niya.

Pagsasaligal ng Diskriminasyon laban sa Kababaihang Nagdadalantao?

Tinatalakay din ng mga Pilipinong bloggers ang usapin kung tama nga ba na itanggi ng Simbahang Katoliko, ayon sa kanilang mga aral, sa mga dalagang ina ang karapatang pantao, gaya ng pagpapanatili ng hanapbuhay o pagtamasa ng edukasyon, ngunit hindi man lang binabanggit ang mga hindi kasal na ama ng bata. Tila lumalabas na isa itong diskriminasyon laban sa mga kababaihan na nilalayong itama ng Dakilang Kasulatan ng Kasunduan.

Sinasabi ni Bong C. Austero na ang panukala ng Simbahang Katoliko ay purong diskriminasyon laban sa mga kababaihan, at labag sa mismong aral nila na nagsasabing ang dapat pinarurusahan ay ang kasalanan at hindi ang nagkasala:

Pinaparusahan ang kababaihan dahil sa kanilang pagiging babae; at ito ay dahil sa kanilang tungkulin na magdala ng buhay sa kanilang mga sinapupunan. Hindi pinarurusahan ng mga paaralang Katoliko ang mga lalaking guro na nakabuntis sa kanilang mga nobya, kung saan responsable rin sila sa pagdadalantao ng dalaga.

Sa I am Nobe na blog, kung saan ang may-akda ay nagpapanggap bilang isang bahagi ng usapin sa bawat post, ay nagpapanggap bilang isang dalagang ina.

Ngayon sinasabi mo sa akin na hindi ako pwedeng pumasok sa paaralan? O di kaya’y makapagtrabaho man lang?

Hindi ko ginawa mag-isa itong batang ito no! Kung gusto talaga ninyong gawin sa akin ito, dapat idamay na rin ninyo yung mga binatang ama. At utang na loob, huwag ninyong gamitin ang ngalan ng Diyos!

Ipinaliwanag ni Joyce Talag, na isa ring dalagang ina, kung bakit hindi makakabuti sa mga dalagang ina kahit parusahan pa ng Simbahang Katoliko ang mga binatang ama. Dahil lahat ng mga nag-iisang magulang ay ina, ang pagtanggi sa kanila na magkaroon ng pagkakataong makapagtrabaho o makapag-aral habang nagdadalantao ay nangangahulugan lamang na hindi sila makakapagbigay ng kahit na ano para sa kanila at sa kanilang magiging anak:

Ang pinag-uusapan dito ay ang nag-iisang magulang. Ang pagiging isang magulang ay nangangahulugan na dapat mong ibigay ang mga pangangailangan ng bata. Kaya mas naaapektuhan ang mga dalagang ina ay dahil halos lahat ng mga nag-iisang magulang ay dalagang ina. (Tanging ang US Single Parent Statistics ang nakita ko sa Internet. Sinasabi nito na “noong 2006, 5 mula sa 6 na nag-iisang magulang ay mga ina”. Hindi naiiba ang Pilipinas dito.)

Sinasabi ni Jun Bautista na isang blogger tungkol sa mga batas sa Pilipinas na malabong idamay ng Simbahang Katoliko ang mga binatang ama sa usaping ito, gayong ang batas na pinag-uusapan ay tungkol sa mga kababaihan.

May ibang nagsasabi na malalagay sa panganib ang buhay ng mga dalagang ina dahil sa panukalang ito ng Simbahang Katoliko. Kung sakaling maisakatuparan ito, maging dahilan kaya ito ng mga dalagang ina na kitilin na lamang ang buhay ng sanggol sa kanilang sinapupunan? Ito ang iniisip ni Janette Loreto-Garin, isang Kinatawan ng Unang Distrito.

Ano sa palagay mo? May karapatan ba ang isang relihiyon na magpasya kung sino ang kanilang tatanggapin na mag-aaral o empleyado, o labag ba ito sa karapatan ng mga nagdadalantao?

Ang larawang ginamit sa akdang ito ay galing kay Photo Mojo, at ginamit ayon sa Creative Commons attribution license.

Masyadong popular nitong mga araw si “Lola Techie” sa Pilipinas. Ang salitang “Lola” ang katumbas sa wikang Filipino ng salitang “grandmother”. Ang salitang “Techie” ay hindi na kailangan pang ipaliwanag.

Si “Lola Techie” ang pinakasentro ng marketing campaign ng isang kumpanya ng telekomunikasyon sa Pilipinas, na gumaganap sa papel bilang isang Lola na marunong mag-Internet.

Sinubukang sukatin ng The Geeky Guide ang tagumpay ni “Lola Techie”:

Ang paggamit ng viral marketing ay hindi na bago kahit sa Pilipinas pa, pero ito na siguro ang isa sa mga pinakamatagumpay at pinaka-interactive na kampanya. Hindi ko masasabi kung ang kampanyang ito ay nakatulong sa Bayantel upang magkamit ng maraming bagong customer sa kanilang residensyal na serbisyong DSL, ngunit masisiguro ko kung gaano naging popular si “Lola Techie” at kung paano nito natulungang iangat ang pangalan ng Bayantel.

Hindi lang siya naging aktibo sa YouTube para maipalabas ang kanyang mga bagong videos, pero naramdaman din ang kanyang pagkanaroroon sa mga social networking services gaya ng Twitter, Plurk, Multiply at siyempre, sa Facebook. Oo, idadagdag ka niya sa kanyang listahan ng mga kaibigan at makakapaglaro kayo ng Mafia Wars. Mayroon din siyang sarili niyang website sa http://www.lolatechie.com/ (na kung tutuusin ay dadalhin ka lamang sa isa pang website), na nagsisilbing sentro ng pagpapakalat ng impormasyon, at kung saan ka makakapagpatala para sa kanilang mga serbisyo.

Lubhang kinagiliwan ng mga bloggers na nakakita kay Lola Techie sa telebisyon o sa Internet ang kanyang mga video ad, dahil sa maraming dahilan. Halimbawa, ayon kay down the rabbit hole,

Maliwanag ang mensahe. Ipinapakita nito sa atin na ang Internet ay maaaring magsilbing tulay sa mga tao, kahit pa milya ang layo nila sa isa’t isa, o sa kaso ni Lola Techie, bata man o matanda.

Pinakita sa atin ng Technograph ang ilang halimbawa ng Plurk ni Lola Techie:

Sabi ni Lola Techie, Ang mabilis na Internet ang unang nakakakuha ng uod.

Iniisip ni Lola Techie na hindi dapat tumigil sa paglalaro dahil matanda na tayo. Tumatanda tayo dahil tumitigil tayo sa paglalaro! Kaya maglalaro muna ako ng Plants vs. Zombies.

Sisimulan na ni Lola Techie ang pagdagdag sa mga kabataang tulad mo bilang kanyang mga kaibigan sa Plurk bago siya matulog.

Binabati ni Lola Techie ang kanyang pinakamamahal na si Domingo nang “Maligayang Araw ng mga Ama”. Naging maganda ang bunga ng ating mga ginawa.

Binabati ni Lola Techie ang kanyang mga kaibigan sa Plurk ng isang magandang gabi! Bukas naman ulit!

Pinapurihan ng The Citadel ang kaisipan ng isang lola na marunong sa computer:

Maganda na ipinapakita na nila ang mga nakatatanda sa mga ganitong klase ng commercial, sa halip na puro kabataan na lang palagi. Para naman mabago, nagpakita sila ng magandang mensahe na kahit ang mga nakatatanda ay maaaring matutong gumamit ng computer. Gusto ko talagang makalaban si Lola Techie sa DOTA. LOL. Nakakapagpatawa talaga ang mga commercial niya sa telebisyon.

Hinihiling ni Crisboy na maging katulad ng lola niya si Lola Techie, samantalang si Maruism naman ay naaalala ang kanyang ina kapag napapanood niya ang video ad ng nakatatanda:

Halos kasing-edad lang ng techie lola sa tv commercial ang nanay ko nung namatay. Sabi ko nga, siguro kung buhay pa si Nanay ko…malamang nagpa-install na rin yun computer na may internet connection para maka-chat kami at malamang nagtatampo na rin yun sa mga apo nya pag hindi sya nai-poke back sa Facebook!

Ngunit hindi lahat ay nadadala sa popularidad ni Lola Techie. Isang halimbawa nito ay si Jonas, kung saan pinili niyang tigilan ang pagsunod kay Lola Techie sa Plurk dahil sa mga sumusunod na dahilan:

Nakakapagod nang i-mute ang kanyang mga plurk kapag ang mga apo niya e nadadala pa rin sa uso. Nakakatanggap si Lola Techie ng humigit-kumulang 50 na sagot sa kanyang mga plurks.

Lahat ng mga quiz at application sa Facebook ay inilalagay niya sa Plurk! Pilit kong inilalayo ang mga ganoong klase ng status sa news feed ko. At ayan! Puro si Lola Techie ang nakikita ko sa Plurk ko.

Ang nauuso pa nga ay baka magkaroon siya ng sarili niyang blogger event! Halos lahat kasi ng kanyang mga tagasunod ay mga Pinoy Bloggers.

At dahil isa lamang kathang-isip si Lola Techie, umaasa ako sa mga lumikha sa kanya na gawin pa siyang mas techie na tao. Kaya ako natuwa kay Inday, ang Sosyal na Katulong, ay dahil nagtatagumpay sila ng manager niya na paduguin ang ilong ng mga audience nila. Mas kapani-paniwala siguro ang pagiging techie ni Lola Techie kung sinasabi niya sa Plurk na nakapag-secure siya ng isang wireless router, o kaya ay nakapag-alis siya ng virus sa isang computer, o kaya ay nakagamit siya ng Konami code, o kaya ay iba pang katulad na bagay. Sana nilubos-lubos na nila.

Samantala, iniisip ng The P4TAL na hindi lahat ng mga nakatatanda ay magiging kagaya ni Lola Techie:

…hindi ko magagawang hatakin ang nanay ko sa harap ng PC. Masyadong abala yun sa bahay, at mas gugustuhin pa niyang manood na lang ng sine sa SM kaysa magYouTube at magdownload ng torrent… Hindi na rin kasi niya gusto na matuto pa ng ibang mga kumplikado na bagay. Yun nga lang pagtetext e sapilitan pa naming itinuro sa kanya. Siguro dahil nga naman sa sobrang abala niya bilang ina, hindi na niya magagawa pang matuto nang bagong kaalaman na sa tingin naman niya e hindi niya mapapakinabangan sa pang-araw-araw naming buhay

At sa huli, tinatawag ni Mong, isang mambabatas na kumakatawan sa mga kabataan at patnugot ng GV sa Timog-Silangang Asya, ang atensyon nating lahat sa nakababahalang mensahe sa likod ng ad na hindi natin nakikita:

Sa pamamagitan ng ad na ito, ang kabataan ay nabigyan ng pagkakataong makita ang kanilang magiging kinabukasan. Isa itong nakakagimbal na babala na dumating na ang hinaharap. Katulad na tayo ng lola sa Bayantel: konektado sa mundo ng Internet, pero nag-iisa sa totoong mundo.

Isang bagong panulat na sinuyu ng United Nations Population Fund (UNFPA) na tinawag na Conversations for a Better World ay nagpapatulong sa mga manunulat ng Global Voices para bigyang-diin ang mga usap-usapan ukol sa populasyon at pagpapaunlad sa buong mundo.

Hindi bababa sa isang dosenang manunulat ng Global Voices ay magbabahagi ng kuwento sa kanilang kabilugang panunulat ukol sa kapaligiran at pagbabago sa panahon, kabataan at kanilang sexualidad, pagiging ina, karapatang makapanganak, at iba pa, sa susunod na buwan sa Conversations for a Better World.

Bawat buwan may bagong paksa at dalawang bagong manunulat ay mangunguna.  Sina Ayesha Saldanha (Bahrain) at Rezwan (Bangladesh) ang nag-edit ng kuwento sa buwan ng Agosto, at sila ay susundan ni Ndesanjo Macha (Tanzania) at Njeri Wangari sa buwan ng Setyembre.

Sa kasalukuyan, may nabalitaan kami galing sa mga manunulat na may HIV sa Aprika at Asya, mga reaksyon ukol sa AIDS sa Gitnang Silangan, at mga manunulat sa Indya ukol sa mga magsasakang nababalot sa matinding kahirapan na nagpakamatay.

Ito ay magandang pagkakataon para sa atin na iparinig sa mga organisasyon na hindi sakop ng gobyerno at ang madla ng UN, at para sa kabuang manunulat ng Global Voices bilang alternatibong pinagkukunan ng kita.  Ilalathala din naming ang mga panulat ng Global Voices galing sa Conversations for a Better World sa isang espesyal na pahina sa itong website, and ibabalik ang mga links sa lahat na sinanay na bersyon galing sa mga Lingua websites.

Lumalago pa ang Conversations for a Better World at humahanap pa ng mga boluntaryong magbibigay ng kanilang kontribusyon. Hinihikayat namin ang aming mga sariling komunidad na makihalok sa pamamagitan ng pagsusumite ng kanilang mga istorya, at madali lamang para sa kahit sino na magrehistro at magbahagi ng kanilang kuwento o komento rin.

Maraming trabaho pa ang gagawin para alisin ang mga hdlang sa pag-uunlad na dulot ng kamangmangan at kakulangan ng kamalayan.  Sa pamamaraan ng pagbabasa at lantarang pagsasalita ng mga bagay na nakikita araw-araw ng mga manunulat sa buong mundo tayo ay makatulong na gumawa ng isang maliit na pagkakaiba.

Ang astronaut na si Jose Hernandez ay kasalukuyang nag-aaligid sa mundo bilang bahagi ng isang pangkalawakang misyon sa Internasyonal na Pangkalawakang Istasyong, at sya ay gumagamit ng Twitter habang siya ay nasa labing-tatlong araw ng misyon.

Bilang isang anak na isinilang sa Estados Unidos ng mga imigranteng galing Mehiko, si Hernandez ay tumira halos kalahati ng kanyang buhay sa bansang pinanggalingan ng kanyang mga magulang at ang kalahati sa Estados Unidos.  Ayon sa Mexico Reporter, siya ay isang pambansang bayani sa Mehiko at ang kuwento ng kanyang buhay ay inspirasyon sa parehong bansa.  Si Hernandez ay dating migranteng manggagawa, na nagtrabaho sa tabi ng kanyang mga magulang sa kampo, at ngayon ay ginawa ang unang lakbay nya sa panlabas na kalawakan ng mundo.

Ang astronaut na si Jose Hernandez at hango sa Wikimedia Commons

Ang kanyang twitter sa Ingles at Espanyol ay nagbibigay ng mga bagong balita habang sya ay naghahanda sa kanyang paglunsad, na iniskedyul para sa ika-25 ng Agosto.  Dahil sa mga problema sa makina, ito ay naantala ng ilang araw.  Ang maling pagsimula at ang mga paulit-ulit sa mga karaniwang paghahanda ay nagsimula na magkaroon ng pamilyar na pakiramdam pagkatapos:

Pupunta para sa isang magandang takbo.  Panahon mukhang makipagtulungan para sa gabing 1:10 umagang EDT lunsad! Pakiramdam katulad ng Ground Hog Day!

Dito sa mga panahon ng paghahanda, nang nagkaroon si Hernandez ng pag-uusap sa telepono kay Mehikong Presidente Felipe Calderon.

Sa wakas ang araw ay dumating, at ang paglunsad ng Space Shuttle sa orbito ng ika-28 ng Agosto.  Nang nasa pangkalawakan na si Hernandez, nagbigay siya ng kanyang mga saloobin sa unang araw nya sa kalawakan:

Nag-aayos at natanto ang aking pangarap…Napakadakila ng Micro G.  Natapos ang pag-aayos ng mga computer at naghahanda para matulog! Hinid ko kailangan ng unan!

Sa sunod na mag dalawang lingo, nagbigay si Hernandez ng mga balita ukol sa mga gawain ng misyon at ang mga kinabukasang gawain:

#onorbit Natapos ang araw ng ika-tatlong paglakbay at dumating sa istasyon. Nakilala ko ang aking 6 na kapitbahay at mukhang mabait sila!  Sobrang bait na bibigyan namin ng sakay pauwi ang isa sa kanila!

Sundin ang mga tweets sa misyon sa @Astro_Juan

Ang hindi pagka-ipit sa buhul buhul na trapiko sa lansangan ng Espana alas 2:00 ng hapon sa isang araw ay isang napakalaking gawain.  Ito ay  isa sa mga dahilan kung bakit nakakagulantang pagmasdan para sa kabuohang populasyon ng mga taga Paraguay ang  mga kalye ngayon na halos walang tao. “Ngayon lng ako nakakita ng isang bagay tulad nito, nakakagulat, parang hindi mapakali,” sabi ng isang manunulat na si Nora Vega, na bumabyahe araw araw sa bayan ng Asuncion. Ang isa sa mga dahilan kung bakit mas gusto ng mga taga-Paraguay na manatili nalang sa loob ng kanilang bahay ay ang mabilis na paglaganap ng H1N1 Virus, na kumitil ng tatlong buhay at nagkalat sa ibang mamamayan.

Noong isang linggo ang Pambansang Kongreso ay nagpahayag  ng 90 na araw para sa pambansang pang-emergency sa kalusugan at nagpalabas ng 99 bilyong garantiya (mahigit 20 milyon dolyar) sa tagapangasiwa ng kalusugan para ipatupad sa epidemia ng swine flu.

Tinitignan ngayon ng gobyerno ang posibilidad ng pagpapatupad na pahaba-in ang dalawang linggo na bakasyon sa taglamig sa mga paaralan upang mapigilan ang paglaganap ng maraming virus sa mga mag-aaral. Ipinasara ng lungsod ang maraming pampublikong gusali at maging ang mga sinehan ng sampung araw. Ang hakbang na ito ay ipapatupad kahit na nagbitiw ng pahayag ang Ministro ng kalusugan na si Esperanza Martinez na  nagpaalala na ang hakbang na ito ay hindi epektibo para mapuksa ang paglaganap ng virus sa mga bansa kagaya ng Mexico at Estados Unidos.

Bagamat ang Kawani ng Pangkalusugan ay ng nagpatunay lamang ng 3 opisyal na pagkamatay, mayroong mga hinala na 15 pang kaso ng pagkamatay ay dahil na rin sa virus. Sa ngayon, mayroon nang opisyal na tala ng 114 na kaso, ngunit 700 sa mga ito ay posibleng hinala pa lamang. Ang isa sa mga dahilan kung bakit ang mga kaso na ito ay hindi pa ma kumpirma ay dahil sa kakulangan ng mga kagamitan para sa pagsusuri.

Ang ibang malaking pagkabahala ay ang kakulangan ng mga gamot, lalo na sa pribadong sector. Ang manunulat at blogger na si Mabel Rehnfeldt ay nag sabi sa kanyang blog El Dedo en la Llaga [es] binahagi ang kanyang kalungkutan sa pagkaroon ng dalawang anak na babae na nagkasakit dahilan ng virus.

Nang nakita ko sa pahina ng diaryo ng ABC ang ulo ng balitang nagsasabing “ KAGAWAD NG KALUSUGAN INILAHAD NA ANG LAHAT AY KONTROLADO ” nilamun ako ng pagkagalit at walang magawa. Wala man lang tumawag sa amin (Rehnfeldt at ang dalawang anak na babae) at nagtanong kung buhay pa ang mga pasyente kung nakahanap ako ng “tamiflu” (gamot) na sila (kawani ng pangkalusugan) ay bimili sa maraming kantidad hangang sa punto na wala nang natira na naka imbak sa pamilihan.

Esperanza (Punong Kawani ng Kalusugan) at ang lahat ng kanyang kasamahan: ipakita mo sa mga tao na hindi ikaw maging bahagi ng opisyal na kasinugalingan. Kung ang mga bagay ay hindi maging Kontrolado (dahil sa kakulangan ng pera o dahil itong karamdaman ng sakit ay mahirap puksa-in sa mahirap at mulala na bansa), sabihin nyo kung hindi nyo kaya, o kung kayo ay nahihirapan sugpuin ang sitwasyon, sabihin nyo kung wlang pera o propesyonal na kakayaha. Gumawa kayo ng kakayahan upang mahikayat ang pribadong sector para tumulong, ngunit huwag mong sabihin sa amin na ang lahat ay kontrolado kung ang pagsusuri o pagsisiyasat ay hindi umuubra.

Ang mga Senador ay umalma sa paglagananap ng sakit sa pamamagitan ng pagpaparatang sa Kawani ng Pangkalusugan na di-marunong kumatawan. Ang Kinatawan na si José Lopez  ay iminungkahi na ang Ministro ng Kalusugan na si Martinez ay dapat harapin ang pagdinig sa Kongreso. Pero hindi lahat ay sang ayon dito. Ang blogger at manunulat na si Susana Oviedo, ay sinabi sa kanyang blog Sobre el Punto [es], nagpahiwatig na ang mga kinatawan ng gobyerno ay nagsisinungaling:

Sa pagpatotohanan ng ministro, ang sagot sa yugto sa pagsiklab ng sakit na ito ay itinatag  noong talong bwan at ipinalaganap na ang pinaka maselan na mga bwan ay mula Hulyo hangan Agosto…Subalit it maliwanang na ang mga politiko sa kalahatan, lalo na ang nasa posisyon sa administration ng gobyerno, ay walang paki-alam na makining sa mga usapang ito.Sila ay parating nasasangkot sa ibang di-kaugnay na usapin.

Sa paglaganap ng sakit, ang Paraguay ay nahaharap sa paghamon ng pagdami ng AH1N1 virus: ang mga pagamutan ay naging masikip sa resulta nang mga patiente na matagal na naghihintay sa mahabang pila.

Sa ika-22 ng Hulyo, masaksihan natin ang pinakahabang laho sa ika-21 siglo.  Ang laho ay makikita sa pagitan ng 5:20 ng umaga hanggang 7:40 ng umaga, mula sa loob ng isang makitid na pasilyo na dumadangkal sa daigdig.

Sa Indya, ang landas ng laho ay babalat sa mga siyudad ng Surat, Indore, Bhopal, Varanasi at Patna.

imahe kagandahang-loob ng NASA

May malaking galak na nangyayari sa bansa tunghol sa laho.  Bagama't nagsasabi ang Earthquakeforcasting na ang laho sa India ay karaniwang makawiwili sa bawat 4 na tao - katulad ng mga taong naalam sa siyensya ng planeta, mga bituin o kalawakan, mga may-alam sa astrolohiya, mga relihiyosong tao at mga turistang mahilig sa kalawakan, lumalabas na ang mga Indyano ay bumabagay sa isa sa mga nasabing kategoriya.

Para sa mga Hindu, ang laho ay hindi lamang isang kalawakang pangyayari. Ito ay umiikot sa mga relihiyoso at kultural na paniniwala; may maraming mga gawa-gawa rin na kaugnay sa laho.  Nais ng Astronomy India Blog na ilantad ang ilan sa mga gawa-gawa dito.

Ang industriya ng paglalakbay at paglilibangan at pag-aaliw o dibersiyon ay handa na sa mga katuwaan kalapit ng laho. May mga lugar na handa na sa pagdayo ng maraming tao para makita lamang ang kaganapan. Nasulat ni Goodread na kahit ang isang maliit na nayon katulad ng Taregana sa Bihar ay abalang-abala sa mga preparasyon simula nang inilista ng NASA ang lugar bilang isa sa mga lugar kung saan may pinaka-malinaw na tanawin ng kabuuang laho.

At sa pakikipag-usap sa paghabol ng laho, ang mga operator na naglilibot ng mga turista ay may natatanggap na maraming hiling sa pag-uupa ng eroplano para lang
mamasdan ang kaganapan sa itaas ng mga ulap. Sa katunayan, nagsabi ang DesPardes India na ang isang espesyal na byahe ay nagaganap para ialok ang itong pribilhiyo sa presyong INR 75,000 ( humigit-kumulang sa 1560 dolyares ) - ang halaga ng isang upuang malapit sa bintana na tatlong oras na byahe mula sa Delhi.

Ang mga relihiyosong Hindu ay magtitipon para sa paglalakbay sa mga banal na lugar katulad ng Varanasi, Kurukshetra (Haryana) at iba pa, para lamang ilubog ang sarili sa ilog.  Ang distritong administrasyon ng Haryana ay nag-aantay ng higit sa isang milyong manglalakbay at nag-aalok pa ng katibayan o seguro sa mga peregrino para ingatan ang mga sarili sa mga posibleng kapamahakan.

Kung ikaw ay isa sa mga masuwerteng makapunta para mamasdan ang pambihirang pangkalawakang pangyayaring ito, ang mga sandaling mahiya ng ika-22 ng Hulyo, pakitandaan na kumuha ng sapat na kaligtasan para sa mga mata.

Maligayang Pagtanaw!

Ang mapa ng laho ay kagandahang-loob nina F. Espenek & J. Anderson ng NASA/Goddard Space Flight Center.

Noong huling linggo, ang gobyerno ng Estados Unidos ay nagpasimula ng hakbang para alisin ang pagpapalakbay at paghihigpit ng imigrasyon na pinataw sa mga dayuhang may HIV.

Sa kasalukuyang pagbawal ng mga dayuhan na may HIV, kahit sila pa ay mga turista o mga mangangalakal, hindi sila makapasok sa Estados Unidos, bagaman maliban na lamang sa mga kaso na ipinagkaloob ng paubaya. Ang patakaran, na inilapat humigit na sa labing-limang taon, ay pumipigil sa mga imigranteng may HIV para  maging mga legal na permanenteng residente. Ang dahilan para dito ay ang pagsama ng Departamento ng Pangkalusugan at Pantaong Serbisyo ng Estados Unidos sa HIV bilang isa sa mga “sakit na makakahawa na makabuluhan sa pampublikong kalusugan.” na iyong makapigil sa mga taong nais makapasok sa Estados Unidos.  Pero noong huling linggo, ang Departamento ng Pangkalusugan at Pantaong Serbisyo ay nagpasa ng panukalang regulasyon para mapaalis ang  HIV sa listahan ng nakahahawng sakit.

Maraming aktibista at manunulat sa Internet ang natuwa sa panukalang ito, dahil ito ay makasimula sa proseso na mapawalang-bisa ang pagbabawal. Halimbawa, si Erin, sa panunulat sa isang naghahangad na komadrona, ay nagsasabi:

“Tinagal hanggang sa 2009, pero napatumba sa wakas ng gobyerno ang pinakahalatang diskriminasyon sa batas na inakda sa nakaraang dalawampung taon.”

Ang unang hakbang para itigil ang ban ay nangyari noong Hulyo pa, sa paglakda ni Presidenteng George W. Bush sa isang batas na naglalaman ng amendo sa kabuuang paghampas ng tinutukoy na ban.  Pero ang pagpigil ay nasaitupad pa dahil ang HIV ay nasa listahan ng makakahawang sakit, na nagpapahintulot sa gobyerno ng Estados Unidos na pigilan ang mga taong may HIV na makapasok sa bansa.  Noong huling buwan, bilang halimbawa, ang Britanong aktibista na si Paul Thorn ay tinaggihan ng bisa nang sinubukan niyang sumali sa isang pagpulong sa Seattle.  Ang itong video ay makabigay ng karagdagang detalye sa ban.

Habang mga iba’t ibang bansa sa mundo ay may sariling paghihigpit sa paglalakbay o imigrasyon ukol sa mga taong may HIV, and Estados Unidos ay isa sa mga ilang bansa na may patakaran sa paghihigpit sa simpleng pagpasok sa bansa.  Ang blog na DYM SUM ay tumutukoy na:

“Isang nakakawiling karagdagang tala: ilan lamang sa dosenang bansa sa mundo, maliban sa Estados Unidos, ay maykaroong paghigpit sa paglalakbay ng mga taong may HIV.  Ilan sa ito ay ang Iraq, Tsina, Saudi Arabya, Libya, Sudan, Qatar, Brunei, Oman, Moldoba, Rusya, Armenya at Timog Korea.  Kung kailangan, basahin mo ang listahan nang ikalawang beses, at pag-isipan mo kung ano ang mali doon.”

Sa pagtugon sa balita, ang mga manunulat sa Internet ay nagbahagi ng kanilang mga karanasang  subuking  makapasok sa Estados Unidos o mga estratehiya na narinig daw nila na makadaya sa pagpipigil sa paglalakbay.  Halimbawa, ang Ebolusyon ni Jeremiah, isang panulat galing sa Canada, nagsasabi na:

“Hindi ako nagkaroon ng problema sa pagpasok sa Estados Unidos.  Walang taong nagtanong sa akin, at walang taong kailingan maka-alam. Ito ay mabuting balita sa mga maglalakbay sa mundo.  Sana ito ay dumating sa bisa sa lalong madaling panahon.”

Si Bobito, sa pagkomento sa panulat sa Queerty, nagpapaliwanag sa iba pang mga estratehiya na nagamit na ng ibang may HIV:

“Sa pagka-alam ko, kung sila [ang customs ng Estados Unidos] ay makahanap ng mga anti-viral na gamot sa dala-dalahan ng lumalakbay, ayaw nila paalisin ang tao sa paliparan.  May mga paraan para iwasan ito, katulad ng pagpadala sa koreo ng mga gamot sa isang kaibigan sa Amerika bago lumipad, at sa palagay ko may mga organisasyon sa HIV na nag-susuporta at nagbibigay ng tulong din.

Nabasa ko rin na, kung sila ay gumawa ng isang paghahanap at may makitang mga gamot na antiviral, lalagyan nila ng HIV+ ang pasaporte ng maglalakbay, isang hakbang na makaparatang  imposible sa lahat ng mga hinaharap na paglalakbay sa mga bansang nagpapapigil sa HIV+, pero hindo ko matandaan kung saan ko ito nabasa.”

Isang ulat na binahagi noong Hunyo ng Human Rights Watch ay naglalarawan kung paano magkaroon ng kahihihatnan ang mga patakarang ito sa mga migranteng may HIV. Ang panulat ng Empowerment for HIV Positive Migrants and Spouses, na matatagpuan sa Malaysia, ay nag-uulat din kung paano naging mapanganib ang mga patakarang ito sa mga taong may HIV.  Ito ay nagsasaad na:

“Mga maling akala at palagay ukol sa HIV are marahil sa kakulangan ng impormasyong dulot pa ng madungis na pananaw sa PLHIV [People Living with HIV]. May namamagitang lakad para sa mga PLHIV na lumalakbay sa mga bansang may paghihigpit para pigilan ang kanilang paggamot [ART] para iwasan ang pagpigil sa pagpasok. Ang itong hakbang ay nagdulot ng pagpigil sa paggamot…

…Dapat tandaan ng mga bansa na lahat na estadong miyembro ng UN ay naglakda sa International Health Regulations na hindi dapat mamili ng anumang sakit, kabilang ang HIV.  Ang itong reuglasyon ay basehan para sa pagkakaloob ng paggamot sa bansa.  Mga makapangyarihang bansa katulad ng Estados Unidos at Tsina ay dapat mamuno sa itong bagay at maging mabuting halimbawa para sa ibang bansa kapag inalis nila ang mga paghihigpit. “

Ngayon na ang HHS ay naglathala ng kanilang iminungkahing regulasyon, may 45 na araw para sa komento ng publiko na wawakas sa ika-17 ng Agosto.    Kung ang mga regulasyon ay iaakma pagkatapos ng panahon para sa mga komento, ito ay maipasatupad na.  Ang huling takdang panahon para sa pagsatupad ay hindi pa matiyak sa kasalukuyan, pero ang ibang mga aktibista ay nagbabasakali sa katapusan ng taon.  Ang panulat ng DYM SUM ay nagsasabi na makabenepisyo ang lahat kung ang pagpipigil ay mapawalang-bisa at makabagong regulasyon ay maisapatupad.

“Ito ay naging isang higit na maliit na isyu sa ibang bahagi ng komunidad ng GLBTO [bakla, tomboy, bisexual, lalaking mahilig sa pagdadamit ng babae, nagtatanong], pero - walang kaduda-duda - ay ang mas mahalagang usapan na dapat tukuyin.  Syempre, ito lamang ay nagsasabi na ang pagbawi ng pagpipigil sa paglalakbay ay nakakaapekto di lamang sa komunidad ng GLBTQ, kundi sa buong mundo rin.”

Ang larawan ng Nakatayong Eroplano ay kagandahang-loob ni Steven Fernandez sa Flickr.

]]> http://fil.globalvoicesonline.org/2009/07/estados-unidos-nalalapit-sa-isang-hakbang-para-alisin-ang-kaukulang-paglalakbay-kung-may-hiv/feed/ 3 http://fil.globalvoicesonline.org/2009/07/pagsasalinwikang-pagpapalit-ng-pandaigdigang-boses-sinimulan/ http://fil.globalvoicesonline.org/2009/07/pagsasalinwikang-pagpapalit-ng-pandaigdigang-boses-sinimulan/#comments Fri, 03 Jul 2009 14:42:55 +0000 CharityGE http://fil.globalvoicesonline.org/?p=47 · Translated by CharityGE · View original post

Kailan man nagtaka ka kung paano gumawa at pangalagaan ang pangangatawan ng lenguaheng hayag? Magtangkang lumikha ng isang kasangkapang maka-alaala ng pagsasalinwika? Pagbahagi ng mga pagsasalinwika ng kahit anong bagay mula sa haiku hanggang sa nasasangkot na mga pampanitikang nilalaman? Kailan man naisip mo kung paano isalin ang isang bidyo o laman ng audyo nang madalian? Kung naisagawa mo, lamang nandoon ka sa Open Translation Tools sa Amsterdam ng huling linggo. Para sa isang grupo ng mga tagapagsalin ng Pangdaigdigang Boses, mga autor , at mga kasapi, ang mga ito ay mga mahalagang tanong; nagtagpo kami doon para pag-usapan at ilunsad ang aming bagong proyekto, pagsisyasat kung paano tangkaing ilikha at suportahan ang online na komunidad ng pagsasalinwikang pagpalit.

Namalagi kami doon ng tatlong araw katrabaho ang lipon ng mga tao sa OTT09 upang pag-usapan ang hayag na pagsasalinwika, kasama ang mga kasapi ng teknolohiya, at nagbibigay ng nilalaman ukol sa hayag na pagsasalinwika. Tukuyin ang kabuuan ng artikulo ni Ethan Zucherman, humukay sa mga sulat ng OTT09 wiki ukol sa mga sesyon, o kaya basahin ang bagong aklat ng FLOSS tungkol sa mga kasangkapan ng hayag na pagsasalinwika, na kinathang madalian sa loob ng limang araw na ginanap pagkatapos ng pagpupulong. Sinundan namin ang OTT09 ng karagdagang dalawang araw para sa malinaw na pag-iisip - pangatuwiranan ang mga tanong at talan ng pag-u-usapan para sa pananaliksik ng pagsasalinwikang pagpalit.

Letrato ng Grupong OTT09, pagod pero masaya, kagandahang-loob ni itzpapalot!

Marahil ang pinakatuwang parte ng paglunsad ng bagong proyekto ay ang opurtunidad na makatrabaho ang mga bagong kasama, at sa pamamahala ng pananaliksik ay nakatuklas kami ng mga matalinong tao na may naiiba at libreng kakayahan na pwede nilang maibahagi. Kami ay natutuwa na salubungin si Marc Herman sa komunidad ng GV bilang programang mandeyer para sa proyekto. Dumating si Marc sa atin kasama ang mahabang kasaysayan bilang isang pagsasariling manunulat, autor, at editor, tagapagsalita ng Bahasa Indonesia, Espanyol, at estudyante ng Catalan. Kailan lamang naging banyagang editor sya para sa True/Slant. Siya ay magtratrabaho upang isama ang iba't ibang palagay kung paano malapitan ng GV ang itong pagpapalit. Ang lawak ng kanyang pananaliksik ay sa pokus ng pangangailangan ng dakong tanong - kung sino ang may nangangailangan ng pagsasalinwikang pagpapalit? Paano mahanap ng mga manggagamit ang nais nilang matukoy na nilalaman? Paano sila maka-ambag ng kalipunan para sa pagsasalinwika? Paano kilalanin ang madla na nangangailangan ng mapagkakati-walaang takbo ng nilalaman sa iba't ibang wika?

Makasama ni Marc sa pananaliksik ang dalawang tao na naging aktibo na sa komunidad ng Pandaigdigang Boses, sina Bernardo Parrella at Leonard Chien. Si Bernardo ay kasalukuyang editor sa Lenguaheng Italya, at isa ring mahusay na tagapagsalin ng maraming aklat sa Ingles para sa wikang Italya, na may pokus sa teknolohiya, makabagong media, at pagbabago sa panlipunan? May maraming karanasan din sa mga online na kasangkapan sa pagsasalinwika at sa teknolohiya pati na rin sa mga komunidad ng pagsasalinwika, at makapagtakbo ng pananaliksik na angkop sa plataporma para sa teknolohiya, mga posibleng kasama sa teknolohiya, at ipalagay mo na may maidulot na tulong at may mapupuntahang online na lugar para lamang sa mga nakisaling tagapagsalin. Si Leonard ay isa sa mga direktor ng Lingua, ang komunidad ng pagsasalinwika ng GV, na kasalukuyang nagsasalin ng nilalaman ng GV sa higit sa labing-limang lenguahe. Si Leonard ang mangangasiwa sa aspektong komunidad ng pagpapalit, pati na rin ang paggamit ng kanyang hilig sa estadistika at pamumuna sa mabuting gawa.

Sina Marc, Bernardo at Leonard ay mag-aakda ng isang blog na maglilingkod bilang sentral ng mga ideya, mga pag-uusapan, mga tala, mga pagwawari-wari, at mga balangkas ng artikulo. Ang blog na ito ay makapanguna nga para pa sa isang pormal na pananaliksik, pero ang proseso kung paano maging maliwanag ang pagpapalit ng mga ideya, at malawakang partisipasyon sa paggawa nito ay mahalaga sa paglikha ng proyekto na pinangangahulugan ang pagsasama at komunidad. Ang wiki ng Pandaigdigang Boses ay ang kasalukuyang tahanan ng lahat ng mga pananaw sa itong pagpapalit. Ang lokasyong iyon ay hindi lamang madaling mawala, at babatakin namin ang pinakamahusay na nilalaman sa wiki para ilagay sa blog.

Kung ikaw ay interesado sa itong pagpapalit o nagtataka kung paano ka makasali, ang pinaka simpleng gawin mo ay maglagay ng iyong komento sa blog. Doon mahanap mo rin ang talan ng aming pananaliksik, mga bagong sulat, oportunidad para maka-ambag, at pangunahing paghahanap, pati na paminsan-minsan mga letrato ng aming paboritong hayop, tao o bagay, katulad ng aso ni Marc na si Paio, na kasalukuyang tumatakbo bilang maskot. (pumunta sa proyektong blog para makita ang imahen!)